Manuele differentiatie van het bloedbeeld op de intensive care: hoeveel informatie levert het op?

  • 15 min.
  • Wetenschap

Samenvatting

De differentiële telling van het bloedbeeld wordt veelvuldig aangevraagd en zit regelmatig in (routine-)laboratoriumpakketten. Deze studie onderzocht de additionele waarde van een manuele microscopische beoordeling van het perifere bloed ten opzichte van automatische leukocytendifferentiatie met hemocytometrie bij patiënten opgenomen op de intensive care (IC). De manuele beoordeling bleek geen extra diagnostische informatie op te leveren, aangezien de automatisch en manueel uitgevoerde 5-part-differentiatie vergelijkbaar waren. Daarnaast was het voorkomen van myeloïde voorlopers, plasmacellen en morfologische afwijkingen niet anders dan à priori verwacht in een patiëntenpopulatie waarin infectieuze aandoeningen veelvuldig voorkomen. Bovendien was bij een aanzienlijk deel van de patiënten de informatie uit de differentiatie al bekend voorafgaand aan IC-opname of werd deze bij het eerste onderzoek op de IC vastgesteld. Het is dan ook niet zinvol om bij patiënten op de IC routinematig en zonder duidelijke vraagstelling (herhaaldelijk) een manuele differentiatie van het bloedbeeld uit te voeren.

Inleiding

De differentiële telling van het bloedbeeld is één van de meest aangevraagde hematologische bepalingen. Deze bepaling wordt toegepast in de diagnostiek van infecties en bij verdenking op hemato-oncologische maligniteiten, maar is ook vaak onderdeel van een screenend, algemeen hematologisch onderzoek.1
In laboratoria wordt veelal gekozen voor een initiële automatische differentiatie met een hemocytometer, gevolgd door manuele microscopische beoordeling van het perifere bloed wanneer automatische beoordeling mogelijk onbetrouwbaar is.2,3 De manuele beoordeling kan hierbij ondersteund worden door het geautomatiseerd vervaardigen en beoordelen van bloeduitstrijkjes met digitale microscopiesystemen, waarbij preclassificatie van celtypen plaatsvindt.4 Daarnaast kan deze beoordeling volledig manueel plaatsvinden, gebruikmakend van de klassieke microscopie.
De selectie van monsters voor manuele beoordeling gebeurt aan de hand van vooraf opgestelde en geautomatiseerde beslisregels op de hemocytometer.2,3 Op basis van de indicatiestelling kan een arts een manuele beoordeling ook direct aanvragen.
Een manuele beoordeling kan in zulke gevallen van aanvullende waarde zijn door verificatie van celaantallen, telling en differentiatie van (myeloïde) voorlopers, en detectie van morfologische afwijkingen.3
Vanuit het oogpunt van kostenbeheersing en doelmatig gebruik van laboratoriumdiagnostiek dient men zich echter ook af te vragen wat de meerwaarde is van een manuele beoordeling: welke klinische vraag hiermee beantwoord wordt en welke impact dit heeft op de klinische besluitvorming.
Vanuit ons laboratorium hadden wij de indruk dat monsters afkomstig van patiënten op de intensive care (IC), waar de differentiatie van het bloedbeeld onderdeel is van routine diagnostiek en follow-up, vaak werden geselecteerd voor manuele beoordeling na een initiële automatische differentiatie. Bovendien vermoedden wij dat de bevindingen bij manuele beoordeling niet anders waren dan verwacht in een patiëntenpopulatie met een hoge prevalentie van infectieuze aandoeningen, bijvoorbeeld linksverschuiving, toxische korreling en lichaampjes van Döhle.5
In deze studie hebben we derhalve gekeken naar de additionele waarde van een manuele differentiatie van het bloedbeeld ten opzichte van geautomatiseerde beoordeling met hemocytometrie bij patiënten die zijn opgenomen op de IC. Hiertoe zijn, aan de hand van een data-extractie uit het laboratoriuminformatiesysteem, verschillen in gemeten celaantallen tussen beide methoden in kaart gebracht, evenals de door manuele beoordeling toegevoegde informatie over myeloïde voorlopers en morfologische afwijkingen. Daarnaast is gekeken in hoeverre deze informatie reeds beschikbaar was voorafgaand aan opname op de IC.

Methode

Voor deze studie is gebruik gemaakt van monsters afgenomen op de afdelingen IC van het Zuyderland MC. Het Zuyderland MC heeft op beide ziekenhuislocaties een afdeling IC voor volwassenen van het hoogste niveau ingericht met twintig bedden op locatie Heerlen en acht bedden op locatie Sittard-Geleen. De werkprotocollen zijn over beide locaties geharmoniseerd. Volgens protocol werd bij patiënten op de IC met een hoge zorgzwaarte een bloedbeeld met differentiatie aangevraagd bij opname en vervolgens tweemaal per week.

De aanvraag ‘differentiatie van het perifere bloedbeeld’ werd in eerste instantie uitgevoerd op een Sysmex XN-10-hemocytometer (Sysmex, Kobe, Japan). Differentiaties waarin de hemocytometer geen afwijkingen zag (‘negatief’ gevlagd), werden via de middleware-software Extended Information Processing Unit (EPU) rechtstreeks naar het laboratoriuminformati

Maak een gratis account aan en krijg toegang tot alle artikelen

Account aanmaken

Heeft u al een account?